40 Biasar i kategori

For mykje informasjon

Utforsk biasar
Djupdykk

Alle biasar

Vi legg merke til ting som alt er innprenta i minnet eller ofte gjentekne

Tilgjengelegheitsheuristikk
Vi overvurderer kor sannsynleg det er at noko hender viss vi lett kjem på døme på det, ofte fordi vi nyleg har opplevd det eller fordi det gjorde sterkt inntrykk.
Oppmerksamheitsbias
Vi legg meir merke til visse ting medan vi overser andre, ofte påverka av korleis vi har det eller kva vi uroar oss for i augneblinken.
Illusorisk sanningseffekt
Vi har lett for å tru at noko er sant berre vi høyrer det ofte nok, heilt uavhengig av om det faktisk stemmer med røynda.
Eksponeringseffekt
Vi får sansen for ting ganske enkelt fordi vi kjenner til dei frå før og har sett dei nokre gonger.
Konteksteffekt
Korleis vi oppfattar ting rundt oss, vert i stor grad påverka av kva samanheng eller situasjon dei opptrer i.
Hintavhengig gløyming
Vi greier ikkje å hente fram eit minne utan dei små hinta eller rammene som var til stades då vi opplevde det.
Stemningskongruent minnebias
Det er mykje lettare å hugse ting som passar perfekt med det humøret vi er i akkurat no.
Frekvensillusjon (Baader-Meinhof-fenomenet)
Når vi fyrst har byrja å leggje merke til noko, ser vi det brått overalt – sjølv om det ikkje finst meir av det enn før.
Empatigap
Vi skjønar ikkje heilt kor mykje kjensler eigentleg styrer kva både vi og andre gjer og vel i kvardagen.
Unnlatingsbias
Vi synest det er mykje verre å gjere noko skadeleg aktivt enn å berre la vere å gjere noko, jamvel om utfallet blir akkurat det same.
Grunnfrekvensfeilslutning
Vi ser glatt forbi den tørre, generelle statistikken viss vi får servert ei fargerik historie om eit einskildtilfelle i staden.

Bisarre, morosame, visuelt slåande eller menneskeleggjorde ting skil seg meir ut

Bisarrleikseffekt
Hjernen vår elskar det uvanlege: Vi hugsar mykje lettare rare og absurde ting enn det som er grått og vanleg.
Humoreffekt
Ein god latter sit i minnet: Vi hugsar mykje lettare informasjon viss han blir presentert på ein morosam måte.
Von Restorff-effekten
Det som stikk seg ut i mengda, er også det vi med desidert størst sannsyn kjem til å hugse i etterkant.
Biletets overlegenheitseffekt
Eit bilete seier meir enn tusen ord, i alle fall for hukommelsen: Vi hugsar visuelle inntrykk mykje betre enn rein tekst.
Sjølvrelevanseffekt
Vi er våre eigne favorittemne, og vi hugsar mykje lettare informasjon viss vi kan knyte han direkte til oss sjølve.
Negativitetsbias
Dårlege nyhende bit seg fast: Vi lèt negative opplevingar vege mykje tyngre enn dei positive, jamvel om dei er like sterke.

Vi legg merke til når noko har endra seg

Forankring
Vi lèt den aller fyrste informasjonen vi får ('ankeret'), styre altfor mykje av korleis vi vurderer ting i etterkant.
Konservatismebias
Vi er frykteleg treige med å endre meining, sjølv når vi får presentert heilt nye og tydelege prov som talar beint imot det vi trudde.
Kontrasteffekt
Alt er relativt: Vi vurderer ting ut frå kva vi nett har opplevd eller sett, i staden for å sjå dei isolert.
Distinksjonsbias
Ting verkar mykje meir ulike viss vi samanliknar dei side om side, enn viss vi vurderer dei kvar for seg.
Fokuseringseffekt
Vi lèt oss blende av éin einskild detalj, og lèt han overskugge alt anna når vi skal prøve å spå kva som kjem til å skje.
Innrammingseffekt
Det er ikkje berre kva du seier, men korleis du seier det: Vi reagerer heilt ulikt på same informasjon avhengig av innpakninga.
Pengeillusjon
Vi tenkjer på pengar ut frå talet på setelen, og gløymer heilt å rekne med kva pengane faktisk er verde i reell kjøpekraft.
Weber-Fechners lov
Jo større noko er i utgangspunktet, jo meir må det endre seg for at vi faktisk skal leggje merke til det.

Vi blir dregne mot detaljar som stadfestar dei oppfatningane vi alt har

Stadfestingsbias
Vi leitar med lys og lykte etter bevis som stør det vi allereie meiner, og lukkar gjerne auga for alt som talar oss imot.
Kongruensbias
Vi sjekkar berre om hovudteorien vår stemmer, i staden for å sjekke om det motsette eller heilt andre forklaringar kan stemme.
Valstøttande bias
Etter at vi har teke eit val, overtyder vi raskt oss sjølve om at det var eit strålande val, same om det i røynda gjekk skeis.
Selektiv persepsjon
Vi ser gjerne det vi vil sjå, og filtrerer ubevisst bort alt som ikkje stemmer overeins med verdsbiletet vårt.
Observatørforventningseffekt
Viss den som leier eit forsøk har sterke forventningar til resultatet, smittar dette over på deltakarane og fargar korleis dei oppfører seg.
Forskarbias
Forskarar finn ofte det dei leitar etter, fordi dei eigne forventningane deira ubevisst styrer heile forskinga.
Observatøreffekt
Berre det at vi observerer og fylgjer med på nokon, endrar korleis dei oppfører seg og kva dei gjer.
Forventningsbias
Vi finn dei mønstera vi på førehand forventar å finne, og overser fort resten av informasjonen.
Strutseeffekt
Vi stikk rett og slett hovudet i sanden og lèt vere å sjekke ting som vi mistenkjer er dårleg nytt.
Subjektiv validering
Fordi vi meiner to ting burde henge saman, klarer vi alltid å finne ein samanheng – same kor søkt han er.
Vedvarande påverknadseffekt
Sjølv når vi får vite at noko beviseleg var feil, lèt vi ofte den falske informasjonen halde fram med å forme meiningane våre.
Semmelweis-refleks
Viss noko nytt trugar det vi kjenner som godkjende sanningar, forkastar vi det gjerne heilt på refleks.

Vi legg lettare merke til feil hos andre enn feil hos oss sjølve

Bias-blindflekk
Vi er lynraske til å sjå at andre lèt seg lure av hjernen sin, men trur bestemt at vi sjølve er heilt objektive.
Naiv kynisme
Vi trur inst inne at alle andre berre meler si eiga kake, langt meir enn det som faktisk er tilfellet.
Naiv realisme
Vi går ut frå at vi ser verda nøyaktig slik ho er. Er nokon usamde med oss, trur vi dei anten manglar kunnskap eller ikkje greier å tenkje klart.