64 కేటగిరీలోని బయాస్‌లు

తగినంత అర్థం లేదు

బయాస్‌లను అన్వేషించండి
లోతైన విశ్లేషణ

అన్ని బయాస్‌లు

తక్కువ డేటాలో కూడా మనం కథలను, నమూనాలను కనుగొంటాం

కన్ఫాబ్యులేషన్
మర్చిపోయిన విషయాలను కప్పిపుచ్చడానికి, అబద్ధం చెప్పాలనే ఉద్దేశం లేకపోయినా మన మెదడు తనకై తానే కొన్ని కల్పిత కథలను సృష్టిస్తుంది.
క్లస్టరింగ్ ఇల్యూజన్
పూర్తిగా యాదృచ్ఛికంగా జరిగిన విషయాల్లో కూడా ఏదో ఒక నమూనా దాగి ఉందని భ్రమపడతాం.
ఇన్సెన్సిటివిటీ టు శాంపిల్ సైజ్
సర్వే లేదా పరిశోధనలో ఎంత మంది పాల్గొన్నారు అనేదాన్ని పట్టించుకోకుండా గుడ్డిగా ఫలితాలను నమ్ముతాం.
నెగ్లెక్ట్ ఆఫ్ ప్రాబబిలిటీ
ఒక పనిలో వచ్చే లాభనష్టాలపైనే దృష్టి పెడతాం తప్ప, అది నిజంగా జరిగే అవకాశాలు ఎంత శాతం ఉన్నాయో పట్టించుకోం.
ఎనిక్డోటల్ ఫాలసీ
పక్కా ఆధారాలు, గణంకాల కంటే ఎవరో చెప్పిన వ్యక్తిగత కథలకే ఎక్కువ విలువిస్తాం.
ఇల్యూజన్ ఆఫ్ వాలిడిటీ
ఒకే రకమైన సమాచారం పదే పదే కనిపించినప్పుడు, మన విశ్లేషణా సామర్థ్యాన్ని మనమే అతిగా ఊహించుకుంటాం.
మాస్క్డ్ మ్యాన్ ఫాలసీ
ఒక విషయం గురించి మనకు కొంత తెలిస్తే, దాని గురించి అంతా తెలిసినట్లే అని పొరబడతాం.
రీసెన్సీ ఇల్యూజన్
మనం ఇప్పుడే కొత్తగా గమనించిన పాత విషయాన్ని కూడా, నిన్న మొన్ననే పుట్టుకొచ్చిందని అనుకుంటాం.
గ్యాంబ్లర్స్ ఫాలసీ
గతంలో జరిగిన యాదృచ్ఛిక సంఘటనల ఆధారంగా, భవిష్యత్తులోనూ అలానే జరుగుతుందని జూదగాడిలా నమ్ముతాం.
హాట్-హ్యాండ్ ఫాలసీ
ఒకసారి విజయం సాధించిన వ్యక్తికి, వరసపెట్టి విజయాలు దక్కుతూనే ఉంటాయని ఒక మూఢనమ్మకం.
ఇల్యూజరీ కొరిలేషన్
రెండు విషయాల మధ్య అసలు ఎలాంటి సంబంధం లేకపోయినా, వాటి మధ్య ఏదో లింక్ ఉందనుకుంటాం.
పరీడోలియా
మబ్బుల్లో బొమ్మలు వెతికినట్టు, అర్థం లేని ఆకారాల్లో మనకు తెలిసిన ముఖాలను, వస్తువులను చూస్తుంటాం.
ఆంత్రోపోమోర్ఫిజం
జంతువులు, వస్తువులకు సైతం మనుషులకున్న భావోద్వేగాలు, లక్షణాలు ఉన్నాయని ఊహించుకుంటాం.

మూస పద్ధతులు, సాధారణీకరణలు మరియు గత అనుభవాల నుండి లక్షణాలను మనం పూరిస్తాం

గ్రూప్ అట్రిబ్యూషన్ ఎర్రర్
ఒక్కడి ప్రవర్తనను చూసి మొత్తం గుంపును, లేదా గుంపు నిర్ణయాన్ని చూసి అందులోని ప్రతి ఒక్కరినీ తప్పుబడతాం.
అల్టిమేట్ అట్రిబ్యూషన్ ఎర్రర్
మన వాళ్ళు తప్పు చేస్తే పరిస్థితి ప్రభావం అంటాం, అదే పరాయి వాళ్ళు మంచి చేస్తే అదృష్టం అంటాం, తప్పు చేస్తే వాళ్ల బుద్ధే అంత అంటాం.
స్టీరియోటైపింగ్
ఒక వ్యక్తి ఏ ఊరు లేదా ఏ మతం అనేదాన్ని బట్టి అతడి వ్యక్తిత్వాన్ని ముందుగానే ఓ గాడిలో కట్టేస్తాం.
ఎసెన్షియలిజం
కొన్ని వర్గాల ప్రజలకు కొన్ని లక్షణాలు పుట్టుకతోనే వస్తాయని, అవి ఎప్పటికీ మారవని నమ్ముతాం.
ఫంక్షనల్ ఫిక్స్‌డ్‌నెస్
ఏ వస్తువునైనా అది దేనికి పనికొస్తుందో దానికే వాడాలి తప్ప, ఇంకో రకంగా వాడుకోవచ్చు అని సృజనాత్మకంగా ఆలోచించలేము.
మోరల్ క్రెడెన్షియల్ ఎఫెక్ట్
ఒక మంచి పని చేసిన తర్వాత, నాకు పుణ్యం ఖాతాలో పడిందిలే అని ఇంకో తప్పు చేయడానికి కూడా వెనుకాడము.
జస్ట్-వరల్డ్ హైపోథెసిస్
ప్రపంచం చాలా న్యాయంగా ఉంటుందని, ఎవరికి జరగాల్సింది వారికే జరుగుతుందని నమ్మి, బాధితులనే నిందిస్తుంటాం.
ఆర్గ్యుమెంట్ ఫ్రమ్ ఫాలసీ
చెప్పిన విధానంలో తప్పు ఉందన్న ఒకే కారణంతో, వారు చెప్పిన విషయం కూడా అబద్ధం అని కొట్టిపారేస్తాం.
అథారిటీ బయాస్
పెద్దవాళ్లు లేదా అధికారంలో ఉన్నవాళ్లు ఏం చెప్పినా అందులో నిజం ఉంటుందని గుడ్డిగా నమ్మేస్తాం.
ఆటోమేషన్ బయాస్
మనుషుల మాట కంటే యంత్రాలు, కంప్యూటర్లు ఇచ్చే సమాచారానికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తాం.
బ్యాండ్‌వాగన్ ఎఫెక్ట్
అందరూ గొర్రెల్లా పరుగెడుతున్నారు కదా అని మనం కూడా ఆలోచించకుండా వాళ్లవెంటే వెళ్తుంటాం.
ప్లాసిబో ఎఫెక్ట్
ఈ మందు వేసుకుంటే ఖచ్చితంగా తగ్గుతుంది అనే బలమైన నమ్మకంతోనే, నిజంగానే ఆ జబ్బు తగ్గిపోయినట్లు అనిపిస్తుంది.

మనకు పరిచయమైన లేదా ఇష్టమైన విషయాలను, వ్యక్తులను మెరుగైనవిగా మనం ఊహిస్తాం

అవుట్-గ్రూప్ హోమోజెనిటీ బయాస్
మన వాళ్ళందరూ తలో రకంగా ఉన్నా, పరాయి వాళ్ళంతా ఒక్కటే రకం అని అనుకుంటాం.
క్రాస్-రేస్ ఎఫెక్ట్
మన జాతీయుల ముఖాలను సులభంగానే గుర్తుపట్టగలం కానీ, ఇతర జాతీయుల ముఖాలను అంత తేలికగా గుర్తించలేం.
ఇన్-గ్రూప్ బయాస్
వేరే వాళ్లెంత ప్రతిభావంతులైనా సరే, మనవాళ్లంటేనే మనకు ఎక్కువ మక్కువ, పక్షపాతం.
హాలో ఎఫెక్ట్
ఒకరిలో ఉన్న ఒక మంచి లక్షణాన్ని చూసి, వారిలో అన్నీ మంచి లక్షణాలే ఉంటాయని ఒక పాజిటివ్ ముద్ర వేసుకుంటాం.
చీర్‌లీడర్ ఎఫెక్ట్
విడిగా చూసినప్పటికంటే, పదిమందితో కలిసి గుంపుగా ఉన్నప్పుడే జనాలు మరింత ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తారు.
పాజిటివిటీ ఎఫెక్ట్
వయసు పెరిగే కొద్దీ గతాన్ని తలుచుకున్నప్పుడు, చేదు సంఘటనల కంటే తీపి జ్ఞాపకాలే ఎక్కువగా గుర్తొస్తాయి.
నాట్ ఇన్వెంటెడ్ హియర్
మనవి కానంత మాత్రాన బయట వ్యక్తులు, సంస్థల నుంచి వచ్చే అద్భుతమైన ఐడియాలను కూడా అంగీకరించం.
రియాక్టివ్ డివాల్యుయేషన్
ఒక సలహా ఎంత అద్భుతంగా ఉన్నా సరే, అది మన శత్రువు చెప్పాడంటే చాలు దాన్ని పనికిమాలినదిగా తీసిపారేస్తాం.
వెల్-ట్రావెల్డ్ రోడ్ ఎఫెక్ట్
రోజూ వెళ్లే దారైతే ఇట్టే వెళ్ళిపోతామని, అదే కొత్త దారైతే చాలా సమయం పడుతుందని అంచనా వేస్తాం.

సులభంగా ఆలోచించేందుకు సంభావ్యతలను, సంఖ్యలను మనం సరళీకరిస్తాం

మెంటల్ అకౌంటింగ్
డబ్బు ఎలా వచ్చింది, దేనికి ఖర్చు పెడుతున్నాం అనేదాన్ని బట్టి మన మనసులో దానికి వేర్వేరు విలువలు కడుతుంటాం.
అప్పీల్ టు ప్రాబబిలిటీ ఫాలసీ
ఒక సంఘటన జరగడానికి కాస్త అవకాశం ఉందంటే, ఇక అది జరిగి తీరుతుందని బలంగా ఫిక్స్ అయిపోతాం.
నార్మల్సీ బయాస్
గతంలోలానే అంతా ప్రశాంతంగా ఉంటుందని, రాబోయే ముప్పును లేదా విపత్తును పూర్తిగా తక్కువ అంచనా వేస్తాం.
మర్ఫీ నియమం
ఏదైనా తప్పు జరిగే అవకాశం ఉంటే, అది ఖచ్చితంగా జరిగి తీరుతుందనే ఒక నిరాశావాద నమ్మకం.
జీరో-సమ్ బయాస్
ఒకరు లాభపడితే కచ్చితంగా ఇంకొకరు నష్టపోవాల్సిందే అని ప్రతి దాన్నీ పోరాటంగా చూస్తాం.
సర్వైవర్‌షిప్ బయాస్
విజయాలనే చూస్తూ, వాటి వెనక ఉన్న ఎన్నో అపజయాలను, ఫెయిలైన వాళ్ళను పూర్తిగా విస్మరిస్తాం.
సబ్‌అడిటివిటీ ఎఫెక్ట్
ఒక పూర్తి పని అయ్యే అవకాశాన్ని, ఆ పనిని ముక్కలు చేసి చూసినప్పుడు ఉన్న అవకాశాల కంటే తక్కువగా అంచనా వేస్తాం.
డినామినేషన్ ఎఫెక్ట్
జేబులో చిల్లర ఉంటే ఇట్టే ఖర్చు పెట్టేస్తాం కానీ, అదే పెద్ద నోటు ఉంటే మాత్రం ఖర్చు చేయడానికి ఒకటికి రెండుసార్లు ఆలోచిస్తాం.
మ్యాజిక్ నంబర్ 7±2
మన మెదడు ఒకేసారి ఏడెనిమిది విషయాల కంటే ఎక్కువ గుర్తుపెట్టుకోలేదు.

ఇతరులు ఏమి ఆలోచిస్తున్నారో మనకు తెలుసని మనం అనుకుంటాం

కర్స్ ఆఫ్ నాలెడ్జ్
మనకు ఏదైనా బాగా తెలిసినప్పుడు, ఇతరులకు అది ఎందుకు అర్థం కావట్లేదో ఊహించడం చాలా కష్టం.
ఇల్యూజన్ ఆఫ్ ట్రాన్స్‌పరెన్సీ
మన లోపలి బాధలు, భయాలు ఎదుటివారికి ఇట్టే తెలిసిపోతున్నాయని అతిగా భయపడుతుంటాం.
స్పాట్‌లైట్ ఎఫెక్ట్
అందరి కళ్ళూ మన మీదే ఉన్నాయని, మన బట్టలు, నడక మీదే అందరూ దృష్టి పెట్టారని తెగ ఫీలైపోతాం.
ఇల్యూజన్ ఆఫ్ ఎక్స్‌టర్నల్ ఏజెన్సీ
మన జీవితంలో జరిగే మంచి చెడులకు మనం కాకుండా దేవుడో, అదృష్టమో కారణం అని అనుకుంటాం.
ఇల్యూజన్ ఆఫ్ అసిమెట్రిక్ ఇన్‌సైట్
ఇతరుల గురించి వాళ్లకంటే మనకే బాగా తెలుసని, మన గురించి మాత్రం ఎవరికీ పూర్తిగా తెలియదని అనుకుంటాం.
ఎక్స్‌ట్రిన్సిక్ ఇన్సెంటివ్ ఎర్రర్
మనం పనిలో సంతృప్తి కోరుకుంటామని, మిగతా వాళ్ళు మాత్రం డబ్బు కోసమే పనిచేస్తారని అనుకుంటాం.
సెక్సువల్ ఓవర్‌పెర్సెప్షన్ బయాస్
ఎవరైనా మామూలుగా నవ్వి పలకరించినా, అది వాళ్ళకు మనమీద ఉన్న ఆసక్తి వల్లే అని మగవాళ్ళు ఎక్కువగా భ్రమపడుతుంటారు.

మన ప్రస్తుత ఆలోచనా విధానాన్ని, అంచనాలను గతం మరియు భవిష్యత్తుపై మనం ప్రక్షేపిస్తాం

టెలిస్కోపింగ్ ఎఫెక్ట్
ఎప్పుడో జరిగిన పాత విషయాలు నిన్న మొన్న జరిగినట్లు, ఇటీవలే జరిగిన విషయాలు ఎప్పుడో జరిగినట్లు అనిపిస్తాయి.
రోజీ రెట్రోస్పెక్షన్
అప్పుడు పడ్డ కష్టాలన్నీ మర్చిపోయి, గతం చాలా అద్భుతంగా ఉండేదని పదే పదే గతాన్ని నెమరువేసుకుంటాం.
హైండ్‌సైట్ బయాస్
ఏదైనా జరిగిపోయిన తర్వాత, 'నాకు ముందే తెలుసు ఇలానే జరుగుతుందని' అని డాంబికాలు పోతాం.
అవుట్‌కమ్ బయాస్
ఒక నిర్ణయం ఎంత ఆలోచించి తీసుకున్నారు అనేదానికంటే, దాని వల్ల వచ్చిన ఫలితాన్ని బట్టే ఆ నిర్ణయం మంచిదా కాదా అని తేల్చేస్తాం.
మోరల్ లక్
ఒక వ్యక్తి ప్రవర్తనను వాళ్ళ చేతుల్లో లేని ఫలితాల ఆధారంగా జడ్జ్ చేసి నైతికంగా నిందిస్తాం.
డిక్లైనిజం
గతమే గొప్పదని, సమాజం రోజురోజుకూ చెడిపోతోందని, భవిష్యత్తు అంధకారమని నమ్మే భావన.
ఇంపాక్ట్ బయాస్
ఒక సంఘటన జరిగితే దాని వల్ల మనం ఎంతకాలం బాధపడతామో అని అనవసరంగా ఎక్కువ ఊహించుకుంటాం.
పెసిమిజం బయాస్
అన్నీ నెగెటివ్ గానే జరుగుతాయని, మంచి జరగడానికి అవకాశాలు తక్కువని నిరాశావాదంతో ఉంటాం.
ప్లానింగ్ ఫాలసీ
ఒక పనికి పట్టే సమయం, ఖర్చును ఎప్పుడూ తక్కువే అంచనా వేస్తాం కానీ లాభాలను మాత్రం భారీగా ఊహించుకుంటాం.
టైమ్-సేవింగ్ బయాస్
వేగం పెంచితే సమయం ఆదా అవుతుందని తప్పుగా అంచనా వేస్తాం; తక్కువ వేగం మీద ఉన్నప్పుడు వేగం పెంచితే ఎక్కువ సమయం ఆదా అవుతుంది కానీ ఎక్కువ వేగం మీద కాదు.
ప్రో-ఇన్నోవేషన్ బయాస్
కొత్త టెక్నాలజీ అనగానే అందులో ఏ లోపాలు ఉండవని గుడ్డిగా నమ్ముతాం.
ప్రొజెక్షన్ బయాస్
మన ప్రస్తుత కోరికలు, ఆలోచనలు భవిష్యత్తులో కూడా ఏమాత్రం మారవని అనుకుంటాం.
రెస్ట్రైంట్ బయాస్
ప్రలోభాలను ఈజీగా తట్టుకోగలనని, ఎప్పుడైనా నా కోరికలను నియంత్రించుకోగలనని మన సామర్థ్యాన్ని అతిగా నమ్ముతాం.
సెల్ఫ్-కన్సిస్టెన్సీ బయాస్
పాత జ్ఞాపకాలను మన ప్రస్తుత ఆలోచనలకు తగ్గట్టుగా మార్చుకుని మరీ గుర్తుచేసుకుంటాం.